કેન્દ્ર સરકારે નાગરિકતા સંબંધિત પ્રક્રિયાને લઈને મહત્વનો વહીવટી ફેરફાર કર્યો છે. ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા નાગરિકતા નિયમોમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેના પગલે પસંદ કરાયેલા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં જિલ્લા કલેક્ટરની ભૂમિકા વધુ મહત્વપૂર્ણ બનશે.

નવા નિયમો હેઠળ સંબંધિત જિલ્લા કલેક્ટર Citizenship Actની Section 6B હેઠળની અરજીઓ સ્વીકારી શકશે, અરજદારોના દસ્તાવેજોની તપાસ કરી શકશે અને નિર્ધારિત પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ નાગરિકતા અંગે નિર્ણય લઈ શકશે.

Section 6Bનો સંબંધ Citizenship (Amendment) Act, 2019 હેઠળ ચોક્કસ પાત્ર અરજદારોને નોંધણી અથવા નેચરલાઇઝેશન મારફતે ભારતીય નાગરિકતા આપવાની જોગવાઈ સાથે છે.

કયા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ફેરફાર?

નવા નિયમો હેઠળ નીચેના 8 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સંબંધિત જિલ્લા કલેક્ટરની ભૂમિકા રહેશે:

  • ગુજરાત
  • રાજસ્થાન
  • પંજાબ
  • પશ્ચિમ બંગાળ
  • આસામ
  • ત્રિપુરા
  • જમ્મુ અને કાશ્મીર
  • લદ્દાખ

જોકે, આસામ અને ત્રિપુરાના Sixth Schedule હેઠળ આવતા આદિવાસી વિસ્તારો માટે અલગ જોગવાઈઓ લાગુ પડે છે. Citizenship Actની Section 6Bમાં આવા કેટલાક વિસ્તારોને ખાસ બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે.

કલેક્ટર હવે શું કરી શકશે?

નિયમોમાં ફેરફાર બાદ સંબંધિત જિલ્લા કલેક્ટર નાગરિકતા પ્રક્રિયામાં અનેક મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ નિભાવી શકશે.

અરજી મળ્યા બાદ પ્રક્રિયા ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે આગળ વધારવામાં આવશે. કલેક્ટર અરજદાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરશે અને જરૂરી જણાય તો પાત્રતા તથા અન્ય વિગતો અંગે તપાસ કરાવી શકશે.

અરજદારને કાયદામાં નિર્ધારિત વફાદારીની શપથ પણ લેવડાવવામાં આવશે. તપાસ અને અરજીથી સંતુષ્ટ થયા બાદ, લાગુ પડતી જોગવાઈઓ અનુસાર નાગરિકતા આપવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવશે.

જો અરજદારને યોગ્ય તક આપવામાં છતાં જરૂરી હસ્તાક્ષર અને શપથ માટે રૂબરૂ હાજર ન થાય, તો અરજી અંગે નિયમ મુજબ નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે.

અગાઉ પ્રક્રિયા કેવી રીતે ચાલતી હતી?

અગાઉ Section 6B હેઠળની નાગરિકતા અરજીઓ માટે સશક્ત સમિતિ અને જિલ્લા સ્તરની સમિતિઓની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હતી.

હવે નવા નિયમો હેઠળ પસંદ કરાયેલા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં આવી પડતર Section 6B અરજીઓને સંબંધિત કલેક્ટર પાસે ટ્રાન્સફર કરવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

નવી વ્યવસ્થા હેઠળ અરજદારોએ પણ લાગુ પડતા વિસ્તારમાં તેમની અરજી સંબંધિત જિલ્લા કલેક્ટરને ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમથી રજૂ કરવાની રહેશે.

નાગરિકતા નિયમોના ફોર્મમાં પણ ફેરફાર

સરકારે માત્ર સત્તાની વહેંચણીમાં જ નહીં, પરંતુ નાગરિકતા સંબંધિત વિવિધ નિયમો અને ફોર્મમાં પણ ફેરફાર કર્યો છે.

નિયમોમાં જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં કલેક્ટરનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. કેટલાક નિર્ધારિત ફોર્મમાં પણ સુધારા કરાયા છે, જેથી સંબંધિત રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના અરજદારોની પ્રક્રિયા જિલ્લા સ્તરે આગળ વધારી શકાય.

આ ઉપરાંત સંબંધિત જોગવાઈઓમાં નિયુક્ત અધિકારીઓ સાથે કલેક્ટરની ભૂમિકા પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.

19 Augustના આદેશથી પણ જોડાયેલો ફેરફાર

ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા 19 Augustના રોજ જારી કરાયેલા અલગ આદેશમાં પણ Section 6B હેઠળની પડતર અરજીઓના ટ્રાન્સફર સંબંધિત વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.

આ ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ નાગરિકતા સંબંધિત અરજીઓની પ્રક્રિયાને વધુ સ્થાનિક સ્તરે લઈ જવાનો અને વહીવટી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો છે.

કોને મળશે લાભ?

આ ફેરફાર ખાસ કરીને Section 6B હેઠળ નાગરિકતા માટે પાત્ર એવા અરજદારોની પ્રક્રિયા માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. Citizenship Amendment Act, 2019માં પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાનમાંથી આવેલા Hindu, Sikh, Buddhist, Jain, Parsi અને Christian સમુદાયના ચોક્કસ લોકોને નાગરિકતા માટે વિશેષ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જે કાયદામાં નિર્ધારિત શરતોને આધીન છે.

News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`

Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો

 Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો

Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો

Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો