અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાન સાથે તણાવ વધારી દીધો છે. તેમણે ટ્વિટર પર એક નકશો પોસ્ટ કર્યો છે, જેમાં આ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગને “નવો અમેરિકન પ્રદેશ” ગણાવ્યો છે. તે દરમિયાન, તેહરાને કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી વોશિંગ્ટન વચગાળાના શાંતિ કરાર હેઠળના પોતાના વચનો પૂરા ન કરે ત્યાં સુધી દરિયાઈ માર્ગ બંધ રહેશે. આ ઉશ્કેરણીજનક નકશો ત્યારે સામે આવ્યો જ્યારે ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે અમેરિકાનો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર “સંપૂર્ણ નિયંત્રણ” છે, જે ઉર્જા શિપમેન્ટ માટે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે. આનાથી પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનના અખાત અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડતી આ સાંકડી સ્ટ્રેટ પર નેવિગેશનના નિયંત્રણ અંગે પહેલાથી જ ચાલી રહેલા વિવાદમાં એક નવું પરિમાણ ઉમેરાયું છે.
નોંધનીય છે કે ટ્રમ્પે વારંવાર આ જળમાર્ગને યુએસ પ્રદેશ જાહેર કરવાનો વિચાર વ્યક્ત કર્યો છે. સોમવારે પત્રકારો સાથે વાત કરતા તેમણે પુનરોચ્ચાર કર્યો, “મને લાગે છે કે તે એક સારો વિચાર છે. અમે નાકાબંધી દ્વારા તેને નિયંત્રિત કરીએ છીએ. મને તેને પ્રદેશ જાહેર કરવાનો વિચાર ગમે છે. હોર્મુઝ પર અમારું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે.” શુક્રવારે, લોંગ આઇલેન્ડમાં રિપબ્લિકન રેલીને સંબોધિત કરતી વખતે, ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે, “ખૂબ જ ખરાબ રીતે હારી રહેલા ઈરાનને હરાવ્યા પછી, હું ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં હોર્મુઝને યુએસ પ્રદેશ જાહેર કરીશ.”
ઈરાનનું વલણ સ્પષ્ટ
બીજી તરફ, ઈરાનના વરિષ્ઠ વાટાઘાટકાર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે જ્યાં સુધી અમેરિકા તે પ્રતિબદ્ધતાઓને લાગુ નહીં કરે જ્યાં સુધી તેહરાન બંને દેશો વચ્ચેના સમજૂતી કરારનો ભાગ માને છે ત્યાં સુધી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવામાં આવશે નહીં. ઈરાનના સરકારી ટેલિવિઝન પર પ્રસારિત થયેલા એક નિવેદનમાં, ગાલિબાફે કહ્યું, “હું સ્પષ્ટપણે કહેવા માંગુ છું કે જ્યાં સુધી સમજૂતી કરારમાં જણાવેલ યુએસ પ્રતિબદ્ધતાઓ લાગુ નહીં થાય ત્યાં સુધી હોર્મુઝ ખોલવામાં આવશે નહીં.”
આ સમયગાળા દરમિયાન, તેમણે વોશિંગ્ટનને યુએસ નૌકાદળ નાકાબંધી, તેલ પ્રતિબંધો હટાવવા અને વિદેશમાં રાખેલી ઈરાની સંપત્તિઓ ફ્રીઝ કરવાની માંગ કરી. ઈરાન કહે છે કે આ વચનો જૂનમાં થયેલા યુએસ-ઈરાની કરારનો ભાગ હતા. ત્યારબાદ કરારના ભંગાણથી બંને પક્ષો એક મુકાબલામાં ડૂબી ગયા છે જે યુદ્ધના મેદાનથી વિશ્વના સૌથી સંવેદનશીલ શિપિંગ કોરિડોરમાંના એકમાં ફેલાઈ ગયો છે.
નકશાએ વિવાદ વધાર્યો?
એ નોંધવું જોઈએ કે યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી જ ઈરાને જળમાર્ગ પર નેવિગેશન નિયંત્રણ જાળવી રાખ્યું છે. જહાજોએ પરવાનગી મેળવવી પડશે અને પરિવહન ફી ચૂકવવી પડશે. વોશિંગ્ટન અને પ્રદેશના ઘણા દેશોએ આ વ્યવસ્થાનો વિરોધ કર્યો છે. તેહરાન અને ઓમાન, જે બંને બાજુ દરિયાકાંઠાનો ભાગ ધરાવે છે, તેઓ નેવિગેશન વ્યવસ્થા માટે વાટાઘાટો કરી રહ્યા છે. ઈરાને સોમવારે કહ્યું હતું કે આ વાટાઘાટો ગંભીરતાથી ચાલી રહી છે. જોકે, નકશા પોસ્ટ કરવાનો ટ્રમ્પનો નિર્ણય જળમાર્ગના સાર્વભૌમત્વ, નેવિગેશન અને લશ્કરી નિયંત્રણ અંગે વધતા વિવાદ વચ્ચે ઈરાનને વધુ ગુસ્સે કરી શકે છે. ભવિષ્યમાં તણાવ વધુ વધી શકે તેવી શક્યતા છે.
જહાજ પરના હુમલાથી તણાવ વધ્યો
યુનાઇટેડ કિંગડમ મેરીટાઇમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, મંગળવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા એક જહાજ પર એક “અજ્ઞાત ગોળા” અથડાતાં તણાવ વધુ વધી ગયો. એજન્સીએ સોશિયલ મીડિયા પર અહેવાલ આપ્યો હતો કે ટક્કરથી એન્જિન રૂમને નુકસાન થયું હતું અને એક ક્રૂ મેમ્બર ઘાયલ થયો હતો. બાકીના ક્રૂ મેમ્બર્સને ઓમાની કોસ્ટ ગાર્ડ દ્વારા મદદ કરવામાં આવી રહી છે. ઈરાન પર વાણિજ્યિક જહાજો પર હુમલો કરવાનો અને રૂટનો ઉપયોગ કરતા જહાજો પાસેથી ફી વસૂલવાનો આરોપ છે. વોશિંગ્ટને આ કાર્યવાહીનો સખત વિરોધ કર્યો છે અને નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે દબાણ જાળવી રાખ્યું છે.
News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`
Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
