ભારતમાં ઓનલાઈન છેતરપિંડી સામે સરકારની કાર્યવાહી હવે માત્ર સાયબર ગુનેગારો સુધી મર્યાદિત રહી નથી. છેતરપિંડી માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર પણ નજર કડક કરવામાં આવી રહી છે. આ જ કડીમાં ભારતીય સાયબર ક્રાઈમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C)એ Googleના Firebase પ્લેટફોર્મ પર હોસ્ટ કરવામાં આવેલી શંકાસ્પદ વેબસાઇટ્સ અને ડેટાબેઝ સામે કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.
રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર, ઓગસ્ટ દરમિયાન ભારતીય અધિકારીઓએ Googleને ઓછામાં ઓછી 57 વેબસાઇટ્સ અને ડેટાબેઝ દૂર કરવા માટે નોટિસ મોકલી હતી. આ સંસાધનોનો ઉપયોગ કથિત રીતે માલવેર ફેલાવવા અને લોકોની સંવેદનશીલ નાણાકીય માહિતી એકત્ર કરવા માટે થઈ રહ્યો હતો.
I4Cએ Googleને આપી કડક નોટિસ
મળતી માહિતી પ્રમાણે I4Cએ ઓગસ્ટમાં Googleને ઓછામાં ઓછી ત્રણ નોટિસ મોકલી હતી. તેમાં Firebase પર હોસ્ટ કરવામાં આવેલી 57 લિંક્સ અથવા ડેટાબેઝને દૂર કરવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી.
નોટિસમાં જણાવાયું હતું કે સંબંધિત લિંક્સનો ઉપયોગ સાયબર છેતરપિંડી, માલવેર ફેલાવવા અને સંવેદનશીલ માહિતી મેળવવા માટે થઈ રહ્યો હતો. અધિકારીઓએ Googleને નોટિસ મળ્યાના ત્રણ કલાકની અંદર સંબંધિત લિંક્સ દૂર કરવાની સૂચના આપી હતી.
મહત્વનું એ છે કે આ નોટિસમાં Google અથવા Firebaseને કથિત છેતરપિંડી માટે સીધી રીતે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા નથી. કાર્યવાહીનો હેતુ ગુનેગારો દ્વારા દુરુપયોગમાં લેવાતા ડિજિટલ સંસાધનોને દૂર કરવાનો હતો.
SBI, ICICI અને Axis Bankના નામે નકલી સાઇટ્સ
તપાસ દરમિયાન સામે આવેલી 57 વેબસાઇટ્સ અને ડેટાબેઝમાંથી ઓછામાં ઓછી સાત Firebase આધારિત ફિશિંગ વેબસાઇટ્સ હોવાનું જણાવાયું છે.
આ વેબસાઇટ્સમાં દેશની જાણીતી બેંકોની ઓળખ અને નામનો દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં SBI, ICICI Bank અને Axis Bank જેવી બેંકોનો સમાવેશ થતો હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
ફિશિંગ વેબસાઇટ્સનો હેતુ લોકોને અસલી બેંકિંગ સેવા સાથે જોડાયેલા હોવાનો ભ્રમ પેદા કરીને તેમની મહત્વપૂર્ણ માહિતી મેળવવાનો હતો.
બાકીના કેટલાક સંસાધનોનો ઉપયોગ કથિત રીતે પીડિતોના મોબાઇલમાંથી મેળવવામાં આવેલી માહિતી સંગ્રહિત કરવા માટે થતો હતો. તેમાં ક્રેડિટ કાર્ડની વિગતો અને OTP જેવી અત્યંત સંવેદનશીલ માહિતી સામેલ હોઈ શકે છે.
Android યુઝર્સને આ રીતે બનાવતા હતા નિશાન
I4Cની 17 ઓગસ્ટની નોટિસમાં એન્ડ્રોઇડ યુઝર્સને નિશાન બનાવવાની પદ્ધતિ અંગે પણ માહિતી સામે આવી હતી.
સાયબર ઠગો એવી એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરતા હોવાનું જણાવાયું છે, જે દેખાવમાં અસલી બેંકિંગ એપ જેવી લાગતી હતી. લોકોને નવા ક્રેડિટ કાર્ડ, રિવોર્ડ્સ અથવા ક્રેડિટ લિમિટ વધારવાની ઓફર આપીને એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવતા હતા.
એપ ફોનમાં ઇન્સ્ટોલ થયા બાદ તે સંવેદનશીલ માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકતી હતી. આ માહિતી ત્યારબાદ ઠગોના નિયંત્રણ હેઠળના Firebase ડેટાબેઝ સુધી પહોંચી શકતી હતી.
કેટલાક કિસ્સાઓમાં સરકારી યોજનાઓના નામનો પણ દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. એક કિસ્સામાં PM-KISANના નામે લોકોને ચુકવણીનો લાભ મેળવવા માટે એપ ડાઉનલોડ કરવા પ્રેરિત કરવામાં આવ્યા હતા.
સાયબર ફ્રોડનું પ્રમાણ બની રહ્યું છે ગંભીર
Firebase સંબંધિત કાર્યવાહી એવા સમયે થઈ છે જ્યારે ભારતમાં ડિજિટલ છેતરપિંડી સામેની લડાઈ વધુ ગંભીર બની રહી છે.
સરકારી આંકડા અનુસાર, 2025 દરમિયાન ભારતમાં કથિત સાયબર છેતરપિંડીના કારણે અંદાજે 2.4 અબજ ડોલરનું નુકસાન થયું હતું. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ઓનલાઈન ફ્રોડ હવે માત્ર વ્યક્તિગત સ્તરની સમસ્યા નથી, પરંતુ મોટા આર્થિક પડકાર તરીકે પણ સામે આવી રહ્યો છે.
સરકારે અગાઉ એન્ડ્રોઇડ માલવેર અંગે પણ ચેતવણી જાહેર કરી હતી. સાયબર સુરક્ષા ક્ષેત્રના સંશોધકોએ આવા કેટલાક માલવેરને Android God Mode તરીકે ઓળખાવ્યો છે. આવા માલવેરનો ઉપયોગ કરીને ઠગો પીડિતના ફોન પર નોંધપાત્ર નિયંત્રણ મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે.
Googleએ શું કહ્યું?
Google તરફથી જણાવવામાં આવ્યું છે કે કંપની આવા કિસ્સાઓની તપાસ અને કાર્યવાહી માટે I4C સહિત કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સાથે સહયોગ કરી રહી છે.
આ સમગ્ર કાર્યવાહીથી એક બાબત સ્પષ્ટ થાય છે કે સાયબર ગુનેગારો હવે માત્ર નકલી કોલ, મેસેજ અથવા એપ્સનો ઉપયોગ કરતા નથી. તેઓ કાયદેસર અને લોકપ્રિય ક્લાઉડ પ્લેટફોર્મનો પણ દુરુપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`
Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
