નેપાળમાં બુધવારે આવેલા વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલનની અસર હજુ યથાવત છે ત્યારે હવે વધુ એક કુદરતી આફતનો ખતરો ઊભો થયો છે. નેપાળ-તિબેટ સરહદ નજીક બે નદીઓના સંગમસ્થળ પાસે એક વિશાળ બેરિયર લેક એટલે કે કુદરતી બંધથી બનેલું સરોવર સર્જાયું હોવાનું ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયે જણાવ્યું છે. આ સરોવરમાં પાણીનું પ્રમાણ સતત વધી રહ્યું છે અને આગામી ત્રણ દિવસમાં તેના તૂટી જવાની શક્યતા ઊંચી હોવાનું ચેતવણીમાં જણાવાયું છે.
સરોવરમાં 20 લાખ ઘનમીટર પાણી ભરાયું
ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ગુરુવાર સવાર સુધીમાં નવા બનેલા બેરિયર લેકમાં અંદાજે 20 લાખ ઘનમીટર પાણી એકત્ર થઈ ગયું હતું. મહત્વની વાત એ છે કે સરોવર પહેલેથી જ ઓવરફ્લો થવાની સ્થિતિમાં છે. આગામી ત્રણ દિવસમાં વધુ અંદાજે 30 લાખ ઘનમીટર પાણી તેમાં પ્રવેશી શકે છે. જેના કારણે કુદરતી બંધ તૂટવાનું જોખમ ઊંચું હોવાનું ચીની સત્તાવાળાઓએ જણાવ્યું છે.
ચીનના અધિકારીઓ હાલ પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે. શક્ય પૂરપ્રવાહની અસર કેટલી દૂર સુધી થઈ શકે તે જાણવા માટે હાઇડ્રોલોજિકલ વિશ્લેષણ અને ફ્લડ સિમ્યુલેશન પણ હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે.
ક્યાં બન્યું છે બેરિયર લેક?
ચીનના જણાવ્યા અનુસાર, આ ખતરનાક કુદરતી સરોવર નેપાળમાં છોચેન ખોલા અને પુરેપુ ત્સાંગપો નદીઓના સંગમ નજીક બન્યું છે. આ બંને નદીઓ તિબેટના હિમાલય વિસ્તારમાંથી નીકળે છે અને આગળ જઈને એકબીજા સાથે જોડાય છે. ત્યારબાદ પાણી નેપાળમાં પ્રવેશતા ભોટેકોશી નદી તરીકે ઓળખાય છે.
ભોટેકોશી નદી આગળ જઈને ત્રિશૂલી નદીની મુખ્ય ઉપરવાસની ઉપનદી બને છે. આ જ કારણે જો કુદરતી બંધ તૂટે અને મોટી માત્રામાં પાણી અચાનક નીચે તરફ ધસી આવે તો ભોટેકોશી તથા ત્રિશૂલી નદીના કાંઠાના વિસ્તારોમાં નવા પૂરનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
આગામી 72 કલાક પર સૌની નજર
ચીની સત્તાવાળાઓએ આગામી 72 કલાકને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યા છે. સરોવરમાં સતત પાણીનો પ્રવાહ ચાલુ રહેવાના કારણે કુદરતી બંધ પર દબાણ વધી શકે છે. જો બંધ તૂટી જાય તો મોટી માત્રામાં પાણી અચાનક નીચેના વિસ્તારો તરફ વહેવાની સંભાવના છે.
હાલ ચીનનું જળ સંસાધન મંત્રાલય સરોવરની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે. સંભવિત બંધ તૂટવાની સ્થિતિમાં પૂરનું પાણી કયા માર્ગે અને કેટલી ઝડપથી આગળ વધી શકે તેનું અનુમાન લગાવવા માટે સિમ્યુલેશન કરવામાં આવી રહ્યું છે. સાથે જ બચાવ અને રાહત કામગીરી માટે જરૂરી તૈયારી પણ કરવામાં આવી રહી છે.
અગાઉના પૂરે મચાવ્યો હતો વિનાશ
આ નવી ચેતવણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે નેપાળ પહેલેથી જ ભયાનક પૂર અને ભૂસ્ખલનની ઝપેટમાં છે. બુધવારે ભોટેકોશી નદીમાં આવેલા અચાનક અને ભારે પૂરના કારણે રસુવા જિલ્લાના તિમુરે અને સ્યાફ્રુબેસી સહિતના વિસ્તારોમાં રસ્તા, પુલ અને ઇમારતોને મોટું નુકસાન થયું હતું. અનેક લોકો લાપતા થયા છે અને બચાવ કામગીરી હજુ ચાલુ છે.
નેપાળની સેના, પોલીસ અને અન્ય બચાવ ટીમો દ્વારા નદીના પ્રવાહ તથા કાટમાળમાંથી લોકોને શોધવાની કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે. ભારે નુકસાનને કારણે કેટલાક માર્ગો પર અવરજવર પણ અસરગ્રસ્ત થઈ છે. બીજી તરફ, સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
બચાવ કામગીરી વચ્ચે વધુ એક પડકાર
હાલ નેપાળમાં બચાવ અને રાહત કામગીરી માટે પહેલેથી જ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ છે. રસ્તાઓ અને પુલોને થયેલા નુકસાનના કારણે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે. સતત વરસાદ અને પહાડી વિસ્તારોમાં કાટમાળને કારણે પણ બચાવ કામગીરીમાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ રહી છે.
આવી સ્થિતિમાં જો બેરિયર લેક તૂટે તો બચાવ કામગીરીમાં વધુ મોટો પડકાર ઊભો થઈ શકે છે. નદીના કાંઠે આવેલા વિસ્તારોમાં અચાનક પાણીનો પ્રવાહ વધવાની શક્યતા હોવાથી સ્થાનિક તંત્ર માટે આગોતરી તૈયારી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની છે.
ચીનની ટીમો દ્વારા સતત મોનિટરિંગ
ચીનના અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે સરોવરની સ્થિતિનું સતત નિરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. સંભવિત જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને પૂરના પાણીની ગતિ અને અસર અંગે વિશ્લેષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જરૂર પડે તો આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને બચાવ કામગીરી માટે વધુ સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી શકે છે.
હાલ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આગામી ત્રણ દિવસમાં સરોવરમાં કેટલું પાણી વધશે અને કુદરતી બંધ તેને કેટલું સહન કરી શકશે. ચીની સત્તાવાળાઓએ ઊંચા જોખમની ચેતવણી આપી છે, પરંતુ સરોવર ચોક્કસ ક્યારે તૂટશે તે અંગે કોઈ નિશ્ચિત સમય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી.
નેપાળ માટે પહેલેથી જ વિનાશક પૂર વચ્ચે આ નવી સ્થિતિ વધુ એક ગંભીર પડકાર બની છે. આગામી 72 કલાક દરમિયાન સરોવરની સ્થિતિ અને નદીના પાણીના પ્રવાહ પર સ્થાનિક તેમજ ચીની સત્તાવાળાઓની નજર રહેશે. સંભવિત જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને નીચાણવાળા અને નદીકાંઠાના વિસ્તારોમાં સાવચેતી વધારવી જરૂરી બની છે.
News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`
Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
