દેશમાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે યોજવાના પ્રસ્તાવને લઈને રાજકીય ચર્ચા ફરી તેજ બની છે. ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અને કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા પી. ચિદમ્બરમે ‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ના પ્રસ્તાવનો સખત વિરોધ કર્યો છે.
સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) સમક્ષ રજૂઆત દરમિયાન ચિદમ્બરમે લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે કરાવવાના વિચારને અવિચારી અને અસંવૈધાનિક ગણાવ્યો હોવાનું સૂત્રોને ટાંકીને જાણવા મળે છે.
‘વિધાનસભાનો કાર્યકાળ અધવચ્ચે ઘટાડી શકાય નહીં’
ચિદમ્બરમે બંધારણ (129મો સુધારો) બિલ, 2024 અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ કાયદા (સુધારા) બિલ, 2024 અંગે પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. આ બંને બિલનો મુખ્ય હેતુ લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે યોજવાનો માર્ગ તૈયાર કરવાનો છે.
કોંગ્રેસ નેતાએ દલીલ કરી કે રાજ્ય વિધાનસભા માટે સામાન્ય રીતે પાંચ વર્ષનો કાર્યકાળ નક્કી કરવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં કોઈ વિધાનસભાનો કાર્યકાળ સમય પહેલાં પૂર્ણ કરવો બંધારણના મૂળભૂત માળખા સાથે સંકળાયેલા પ્રશ્નો ઊભા કરી શકે છે.
તેમણે આ પ્રસ્તાવને માત્ર વહીવટી ફેરફાર તરીકે જોવાને બદલે તેની બંધારણીય અસર અંગે ગંભીરતાથી વિચારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
‘મારી અંતરાત્મા બિલને સમર્થન આપવાની મંજૂરી આપતી નથી’
JPC સમક્ષ પોતાની રજૂઆત દરમિયાન ચિદમ્બરમે જણાવ્યું હોવાનું સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે તેઓ આ બિલોને સમર્થન આપી શકે તેમ નથી. તેમણે એવો પણ મુદ્દો ઉઠાવ્યો કે બંધારણમાં મોટા ફેરફાર માટે જરૂરી સંસદીય સમર્થન સરકાર પાસે છે કે નહીં તે પણ મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન છે.
તેમના મતે, આવા વ્યાપક બંધારણીય ફેરફાર માટે સંસદમાં જરૂરી બે તૃતીયાંશ બહુમતીનો મુદ્દો પણ ગંભીરતાથી વિચારવો જોઈએ.
TMC સાંસદ સાગરિકા ઘોષનો પણ વિરોધ
JPCની ચર્ચા દરમિયાન તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સાંસદ સાગરિકા ઘોષે પણ ‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ના પ્રસ્તાવ અંગે વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો.
તેમણે દલીલ કરી કે પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થાથી ચૂંટણી પંચની સત્તાઓમાં મોટો વધારો થઈ શકે છે અને તેના પર યોગ્ય નિયંત્રણ તથા બંધારણીય સુરક્ષાની જરૂરિયાત રહેશે.
પદ્મ પુરસ્કાર વિજેતાઓમાં પણ મતભેદ
ભાજપના સાંસદ પી.પી. ચૌધરીની અધ્યક્ષતાવાળી સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ સમક્ષ પદ્મ પુરસ્કાર વિજેતાઓના એક જૂથે પણ પોતાની રજૂઆત કરી હતી.
તરલોચન સિંહ, નવીન ખન્ના, મીનાક્ષી જૈન અને નીરુ કુમાર સહિતના પ્રતિનિધિઓએ સમિતિ સમક્ષ પોતપોતાના અભિપ્રાય રજૂ કર્યા હતા. મહત્વની વાત એ રહી કે આ મુદ્દે પદ્મ પુરસ્કાર વિજેતાઓમાં પણ એકમત જોવા મળ્યો નહોતો.
કેટલાક સભ્યોએ દેશભરમાં એકસાથે ચૂંટણી યોજવાના વિચારને સમર્થન આપ્યું હતું, જ્યારે અન્યોએ તેના સંભવિત રાજકીય અને વહીવટી પરિણામો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
ભારતમાં અગાઉ પણ એકસાથે ચૂંટણી યોજાતી હતી
‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’નો વિચાર સંપૂર્ણપણે નવો નથી. ભારતના શરૂઆતના ચૂંટણી ઇતિહાસમાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ લાંબા સમય સુધી એકસાથે યોજાતી હતી.
1951થી 1967 દરમિયાન દેશના મોટાભાગના રાજ્યો અને લોકસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે યોજાઈ હતી. ત્યારબાદ કેટલીક રાજ્ય વિધાનસભાઓ સમય પહેલાં ભંગ થતાં ચૂંટણીનું ચક્ર અલગ થવા લાગ્યું. 1968 અને 1969 દરમિયાન થયેલા અકાળ વિસર્જન બાદ આ વ્યવસ્થા ધીમે ધીમે બદલાઈ અને દેશમાં અલગ-અલગ સમયે ચૂંટણી યોજાવાની પરંપરા વિકસતી ગઈ.
ડિસેમ્બર 2024માં લોકસભામાં રજૂ થયા હતા બિલ
‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ સાથે જોડાયેલા બંધારણીય સુધારા સહિતના બિલો ડિસેમ્બર 2024માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ બંને બિલોને વધુ વિગતવાર તપાસ અને ચર્ચા માટે સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ સમક્ષ મોકલવામાં આવ્યા હતા.
આ પ્રસ્તાવની પૃષ્ઠભૂમિમાં ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદની અધ્યક્ષતામાં રચાયેલી ઉચ્ચસ્તરીય સમિતિની ભલામણો પણ મહત્વપૂર્ણ રહી છે.
હવે JPC સમક્ષ વિવિધ રાજકીય પક્ષો, નિષ્ણાતો અને અન્ય પ્રતિનિધિઓની રજૂઆતો બાદ આ બિલ અંગે આગળની પ્રક્રિયા કઈ દિશામાં જાય છે તેના પર રાજકીય વર્તુળોની નજર છે.
News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`
Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
