અમદાવાદ: ગુજરાતી સંગીત અને ફિલ્મ જગતમાંથી એક દુઃખદ સમાચાર સામે આવ્યા છે. જાણીતા સંગીતકાર, સ્વરનિયોજક અને ગાયક ગૌરાંગ વ્યાસનું અમદાવાદમાં મોડી રાત્રે નિધન થયું છે. તેઓ 87 વર્ષના હતા. તેમના અવસાનથી ગુજરાતી ફિલ્મ જગત, સંગીતકારો અને સંગીતપ્રેમીઓમાં શોકની લાગણી પ્રસરી છે.
ગૌરાંગ વ્યાસ માત્ર એક સંગીતકાર નહોતા. તેમણે ગુજરાતી ફિલ્મ સંગીત, સુગમ સંગીત, ગરબા, ભજન અને લોકસંગીત સહિતના અનેક ક્ષેત્રોમાં લાંબી અને યાદગાર કારકિર્દી બનાવી હતી. તેમની રચનાઓએ અનેક પેઢીના શ્રોતાઓ સાથે લાગણીનો સંબંધ સ્થાપ્યો હતો.
પાંચ વર્ષની ઉંમરે શરૂ થઈ હતી સંગીતની સફર
ગૌરાંગ વ્યાસનો જન્મ 24 નવેમ્બર, 1938ના રોજ થયો હતો. સંગીતનો વારસો તેમને પરિવાર પાસેથી જ મળ્યો હતો. તેમના પિતા અને ગુજરાતી સંગીતના અગ્રણી સર્જક અવિનાશ વ્યાસ હતા.
નાનપણથી જ ગૌરાંગ વ્યાસનો સંગીત તરફ ઝોક હતો. માત્ર પાંચ વર્ષની ઉંમરે તેમણે હાર્મોનિયમ પર ‘વૈષ્ણવજન’ વગાડવાનું શરૂ કર્યું હતું.
જોકે, શરૂઆતમાં તેમણે સંગીતને વ્યવસાય બનાવવાનું વિચાર્યું નહોતું. તેમણે મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગમાં ડિપ્લોમા મેળવ્યો અને મુંબઈની એક એન્જિનિયરિંગ કંપનીમાં નોકરી પણ કરી. પરંતુ સંગીત પ્રત્યેનો લગાવ અંતે એટલો મજબૂત બન્યો કે તેમણે એન્જિનિયરિંગની કારકિર્દી છોડીને સંગીતને જીવનનું કેન્દ્ર બનાવ્યું.
100થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં આપ્યું સંગીત
ગૌરાંગ વ્યાસે ગુજરાતી સિનેમાને અનેક યાદગાર સંગીત રચનાઓ આપી હતી. તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત પિતા અવિનાશ વ્યાસ સાથે **‘જેસલ તોરલ’**માં સહાયક તરીકે થઈ હતી.
ત્યારબાદ **‘લાખો ફૂલાણી’**થી તેમણે સ્વતંત્ર સંગીતકાર તરીકે પોતાની ઓળખ બનાવવાની શરૂઆત કરી. આગળ જતાં તેમણે 100થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મો માટે સંગીત આપ્યું.
‘ભવની ભવાઈ’, ‘મણિયારો’, ‘નસીબની બલિહારી’ અને ‘મૈયર માંડું નથી લાગતું’ જેવી ફિલ્મોમાં તેમના સંગીતની આગવી છાપ જોવા મળી હતી.
ખાસ કરીને કેતન મહેતાની ‘ભવની ભવાઈ’ તેમના સંગીત પ્રવાસની મહત્વપૂર્ણ કૃતિઓમાં ગણાય છે. 1981માં આવેલી આ ફિલ્મને રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રશંસા મળી હતી.
લતા મંગેશકરથી કિશોર કુમાર સુધીના દિગ્ગજ ગાયકો સાથે કામ
ગૌરાંગ વ્યાસની સંગીત કારકિર્દીની વિશેષતા એ પણ રહી કે તેમને ભારતીય સંગીતના અનેક દિગ્ગજ ગાયકો સાથે કામ કરવાની તક મળી.
લતા મંગેશકરના અવાજમાં રજૂ થયેલું ‘દીકરી તો પારકી થાપણ કહેવાય’ ગુજરાતી સંગીતના જાણીતા ગીતોમાં સ્થાન ધરાવે છે. આ ઉપરાંત આશા ભોસલે, સુમન કલ્યાણપુર, મહેન્દ્ર કપૂર, પ્રીતિ સાગર અને ભુપિન્દર જેવા જાણીતા ગાયકોના અવાજને પણ તેમણે ગુજરાતી સંગીત સાથે જોડ્યો હતો.
‘લાખો ફૂલાણી’માં કિશોર કુમારના અવાજનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ફિલ્મ સાથે જ પ્રફુલ્લ દવેને તક મળી હતી અને ‘મણિયારો તે હલુ હલુ થઈ રે વીયો’ જેવી રચના શ્રોતાઓ સુધી પહોંચી હતી.
ફિલ્મો ઉપરાંત સુગમ સંગીતમાં પણ મોટું યોગદાન
ગૌરાંગ વ્યાસનું સર્જન માત્ર ગુજરાતી ફિલ્મો પૂરતું મર્યાદિત નહોતું. ગુજરાતી સુગમ સંગીતના ક્ષેત્રમાં પણ તેમણે નોંધપાત્ર કામ કર્યું હતું.
ગુજરાતી વિશ્વકોશના ઉલ્લેખ મુજબ, તેમણે 500થી વધુ રચનાઓનું સ્વરાંકન કર્યું હતું. ભજન, રાસ-ગરબા, લોકસંગીત, નૃત્યનાટિકા અને ટેલિવિઝન માટે પણ તેમણે સંગીત સર્જન કર્યું હતું.
પરંપરાગત ગુજરાતી સંગીતમાં આધુનિક પ્રયોગો ઉમેરવાની તેમની આગવી શૈલીને કારણે તેમણે સંગીતક્ષેત્રમાં પોતાની અલગ ઓળખ ઊભી કરી હતી.
અનેક પુરસ્કારોથી સન્માનિત થયા હતા
ગુજરાતી ફિલ્મ સંગીત ક્ષેત્રે આપેલા યોગદાન બદલ ગૌરાંગ વ્યાસને અનેક સન્માનો મળ્યા હતા. તેમને શ્રેષ્ઠ સંગીત માટે આશરે 11 જેટલા પુરસ્કારો મળ્યા હોવાનું જણાવાય છે.
વર્ષ 2022માં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના હસ્તે તેમને લાઇફટાઇમ અચિવમેન્ટ એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ 2024માં ગુજરાત રાજ્ય સંગીત અકાદમી અને ગુજરાત ટુરિઝમ દ્વારા આયોજિત કાર્યક્રમમાં પણ તેમના યોગદાનને બિરદાવવામાં આવ્યું હતું.
પિતાનો વારસો મળ્યો, પરંતુ પોતાની આગવી ઓળખ બનાવી
ગૌરાંગ વ્યાસનું નામ અવિનાશ વ્યાસ સાથે જોડાયેલું હોવું સ્વાભાવિક હતું. પરંતુ તેમણે માત્ર વારસામાં મળેલી ઓળખ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે પોતાના સંગીત પ્રયોગો અને સર્જનાત્મકતાથી અલગ સ્થાન બનાવ્યું.
પિતાની સંગીત પરંપરાને આગળ વધારતા તેમણે તેમાં પોતાની વિચારસરણી, સંવેદના અને આધુનિક સંગીત અભિગમ ઉમેર્યો. પરિણામે ગુજરાતી સંગીતમાં તેમનું પોતાનું એક આગવું સ્થાન ઊભું થયું.
ગૌરાંગ વ્યાસની વિદાય, પરંતુ તેમના સૂર અમર રહેશે
ગૌરાંગ વ્યાસના નિધનથી ગુજરાતી સંગીત જગતને ચોક્કસપણે મોટી ખોટ પડી છે. જોકે, એક કલાકારની સૌથી મોટી ઓળખ તેની પાછળ છોડી ગયેલી કલા હોય છે.
તેમના ગીતો, ફિલ્મો, ગરબા, ભજનો અને સંગીત રચનાઓ આવનારી પેઢીઓ સુધી સાંભળવામાં આવશે. ગુજરાતી સંસ્કૃતિ અને સંગીત સાથે જોડાયેલી અનેક યાદોમાં તેમનો સૂર હંમેશા જીવંત રહેશે.
News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`
Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
