રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ લાંબું ખેંચાતા તેની અસર માત્ર યુદ્ધના મેદાન સુધી મર્યાદિત રહી નથી. બંને દેશોની ઊર્જા સુવિધાઓ પર થઈ રહેલા હુમલાઓથી વૈશ્વિક ઓઇલ માર્કેટ અને ઇંધણ સપ્લાય ચેઇન પર પણ અસર જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને રશિયન રિફાઇનરીઓ પર યુક્રેનના ડ્રોન હુમલાઓને કારણે સ્થાનિક પેટ્રોલ ઉત્પાદન પર દબાણ વધ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે ભારતમાંથી રશિયા તરફ પેટ્રોલની સપ્લાય વધી હોવાના શિપ-ટ્રેકિંગ ડેટાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. તેમાં ગુજરાતની વાડીનાર રિફાઇનરી, જે નયારા એનર્જી દ્વારા સંચાલિત છે, ખાસ ચર્ચામાં આવી છે.
બે મહિનામાં પેટ્રોલ સપ્લાયમાં વાડીનાર રિફાઇનરીનો મોટો હિસ્સો
ઊર્જા અને શિપિંગ ડેટા વિશ્લેષક કંપની Vortexaના આંકડાઓને ટાંકીને અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે ઓગસ્ટ દરમિયાન રશિયાની સમુદ્રી પેટ્રોલ આયાત વધીને રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી હતી.
અહેવાલ મુજબ ઓગસ્ટમાં રશિયાએ દરિયાઈ માર્ગે દરરોજ આશરે 1.25 લાખ બેરલ પેટ્રોલ આયાત કર્યું હતું. આ સ્થિતિ પાછળ રશિયન રિફાઇનરીઓ પર થઈ રહેલા ડ્રોન હુમલાઓ અને સ્થાનિક ઉત્પાદન પર પડેલી અસરને મુખ્ય કારણોમાં ગણવામાં આવી રહી છે.
આ સપ્લાયમાં ભારતની ભૂમિકા પણ મહત્વપૂર્ણ બની છે. ખાસ કરીને ગુજરાતના વાડીનાર ખાતે આવેલી રિફાઇનરીમાંથી રશિયા તરફ પેટ્રોલ મોકલવામાં આવ્યું હોવાનું શિપ-મોનિટરિંગ ડેટામાં સામે આવ્યું છે.
નયારા એનર્જીમાં રશિયાની રોઝનેફ્ટનો હિસ્સો
વાડીનાર રિફાઇનરીનું સંચાલન Nayara Energy કરે છે. કંપનીમાં રશિયાની સરકારી ઓઇલ કંપની Rosneftનો 50 ટકા હિસ્સો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
આ કારણે વાડીનાર રિફાઇનરી અને રશિયન ઊર્જા ક્ષેત્ર વચ્ચે પહેલેથી જ સીધો વ્યાવસાયિક સંબંધ છે. જોકે, રશિયા તરફ જતી પેટ્રોલની દરેક खेપ કયા મૂળ ક્રૂડમાંથી તૈયાર થઈ છે તે અલગથી નક્કી કરવું જરૂરી છે.
અહેવાલોમાં એવી સંભાવના પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે ભારત દ્વારા આયાત કરાયેલા રશિયન ક્રૂડના એક ભાગને ભારતમાં રિફાઇન કરીને તૈયાર થયેલું ઇંધણ ફરી રશિયા મોકલવામાં આવ્યું હોઈ શકે છે.
રશિયામાં સ્થાનિક પેટ્રોલ ઉત્પાદન પર મોટો ફટકો
યુક્રેન દ્વારા રશિયન ઊર્જા માળખાને નિશાન બનાવવાની વ્યૂહરચનાના કારણે અનેક રિફાઇનરીઓને નુકસાન પહોંચ્યું છે. જુલાઈ અને ઓગસ્ટ દરમિયાન રશિયન રિફાઇનરીઓ પર આશરે 32 હુમલા થયાનો Vortexaના ડેટાને ટાંકીને અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
આ હુમલાઓથી રશિયાની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા પર અસર પડી છે અને સ્થાનિક પેટ્રોલ ઉત્પાદન ઘટ્યું છે. પરિણામે દેશમાં પેટ્રોલની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે આયાત પર નિર્ભરતા વધી હોવાનું સામે આવ્યું છે.
ભારતમાંથી રશિયા જતું પેટ્રોલ પ્રતિબંધિત જહાજોમાં?
રશિયાએ પેટ્રોલ નિકાસ પર નિયંત્રણો લાદેલા હોવા છતાં તેની પેટ્રોલ આયાતમાં વધારો થયો છે. અહેવાલ મુજબ ઓગસ્ટમાં રશિયાને પેટ્રોલ પહોંચાડનારા દેશોમાં ભારત, તુર્કી અને મોરોક્કો સામેલ હતા.
Vortexaના ડેટા અનુસાર ભારતથી રશિયા જતી પેટ્રોલની કેટલીક खेપો ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં Ship-to-Ship (STS) ટ્રાન્સફર મારફતે રશિયા પહોંચી હતી. અહેવાલમાં એ પણ જણાવાયું છે કે આ માર્ગમાં પ્રતિબંધિત જહાજોનો ઉપયોગ થયો હતો.
આ પ્રકારના ટ્રાન્સફર દરમિયાન જહાજોની Automatic Identification System (AIS) સિગ્નલિંગ વ્યવસ્થા બંધ રાખવામાં આવી હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
રશિયાએ પેટ્રોલ અને ડીઝલ નિકાસ પર નિયંત્રણ વધાર્યું
રશિયાએ પોતાના સ્થાનિક ઇંધણ બજારને સ્થિર રાખવા માટે પેટ્રોલની નિકાસ પર પ્રતિબંધ લંબાવ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર ઉત્પાદકો અને અન્ય નિકાસકારો માટેના નિયંત્રણો જાન્યુઆરી 2027ના અંત સુધી લંબાવવામાં આવ્યા છે.
ડીઝલ અંગે પણ રશિયાએ નિકાસ પ્રતિબંધ સંબંધિત પગલાં લીધા છે. બીજી તરફ, રશિયાની ડીઝલ/ગેસોઇલ નિકાસમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો હોવાનું Vortexaના ડેટાને ટાંકીને જણાવાયું છે.
ભારતના રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ આયાતમાં પણ વધારો
યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ ભારતે રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદીમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. અહેવાલ અનુસાર જૂન અને જુલાઈ દરમિયાન ભારતે રશિયા પાસેથી દરરોજ આશરે 26 લાખ બેરલથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કર્યું હતું.
આ આંકડો ફેબ્રુઆરીના આશરે 10 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસની સરખામણીમાં ઘણો વધારે છે. ભારતની કુલ ક્રૂડ ઓઇલ આયાતમાં રશિયન ક્રૂડનો હિસ્સો પણ અડધાથી વધુ રહ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
ગુજરાતથી રશિયા સુધી પહોંચતી ઊર્જા કડી કેમ મહત્વની?
વાડીનાર રિફાઇનરીની સ્થિતિ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર કેટલું પરસ્પર જોડાયેલું છે. એક તરફ રશિયામાં રિફાઇનિંગ ક્ષમતાને યુદ્ધજન્ય હુમલાઓથી અસર થઈ રહી છે, તો બીજી તરફ ભારત રશિયન ક્રૂડના મોટા ખરીદદારોમાં સામેલ છે અને તેની રિફાઇનિંગ ક્ષમતાને કારણે તૈયાર પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની સપ્લાયમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`
Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
