નવીનીકરણીય ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં ભારત સરકાર હવે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું આગળ વધારી રહી છે. પેટ્રોલમાં ઇથેનોલના મિશ્રણ બાદ હવે CNG સાથે કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG)નું બ્લેન્ડિંગ વધારવાની દિશામાં નીતિગત તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બાયોમાસ આધારિત ઇંધણનું ઉત્પાદન વધારવા સાથે ઊર્જા આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા મંજૂર કરાયેલી ગોબર્ધન યોજના હેઠળ કૃષિ અવશેષો, પશુઓનું છાણ, શેરડીનો બગાસ, મ્યુનિસિપલ ઓર્ગેનિક કચરો અને અન્ય બાયોમાસમાંથી CBG તથા ઓર્ગેનિક ખાતરનું ઉત્પાદન વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
2026-27માં CNG સાથે 3% બાયોગેસ મિશ્રણ
શહેર ગેસ વિતરણ ક્ષેત્રમાં CNG અને ઘરેલુ PNG માટે CBGના ફરજિયાત મિશ્રણની પ્રક્રિયા તબક્કાવાર આગળ વધારવામાં આવી રહી છે. નક્કી કરાયેલા રોડમેપ મુજબ નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં 1% બ્લેન્ડિંગથી શરૂઆત થઈ છે.
હવે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 દરમિયાન CNGમાં CBGનું મિશ્રણ વધારીને 3% કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. ત્યારબાદ આ પ્રમાણ 2027-28માં 4% અને 2028-29માં વધારીને 5% કરવાની યોજના છે.
CBG ઉત્પાદનને 10 ગણું વધારવાનો પ્રયાસ
સરકાર CBGના સ્થાનિક ઉત્પાદનને આગામી વર્ષોમાં મોટા પાયે વિસ્તરણ આપવા માંગે છે. ગોબર્ધન યોજના હેઠળ દેશના બાયોમાસ સંસાધનોને ઉપયોગી ઊર્જામાં ફેરવવા ઉપરાંત ખાનગી ક્ષેત્રનું રોકાણ આકર્ષવા અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં નવી આવકની તકો ઊભી કરવાનો હેતુ છે.
આ યોજના નાણાકીય વર્ષ 2026-27થી 2035-36 સુધી અમલમાં રહેવાની છે. સરકારના આયોજન મુજબ આ સમયગાળા દરમિયાન કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસના ઉત્પાદનને હાલની સરખામણીએ લગભગ 10 ગણું વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
વાહનોમાં મોટા ફેરફારની જરૂર નહીં પડે
CBG અને CNGની ટેકનિકલ સમાનતાને કારણે હાલના CNG આધારિત વાહનો તથા ઉપલબ્ધ વિતરણ વ્યવસ્થામાં મોટા ફેરફારો કરવાની જરૂર નહીં પડે. બાયોમાસમાંથી તૈયાર થયેલા બાયોગેસને શુદ્ધ કરીને કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે.
ત્યારબાદ તેને CNG સપ્લાય સિસ્ટમ સાથે જોડીને ઇંધણ તરીકે ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. આ વ્યવસ્થાથી બાયોમાસ આધારિત કચરાનો ઉપયોગ વધવાની સાથે પરંપરાગત ગેસ અને અન્ય ઊર્જા સ્ત્રોતો પરનો ભાર ઘટાડવાનો પ્રયાસ થશે.
કચરામાંથી ઊર્જા અને ખેડૂતો માટે આવકની શક્યતા
ગોબર્ધન મોડલનો એક મહત્વનો ભાગ કચરાને સંસાધનમાં પરિવર્તિત કરવાનો છે. પશુઓના છાણ અને કૃષિ અવશેષો જેવા બાયોમાસનો ઉપયોગ CBG બનાવવા માટે થઈ શકે છે. પરિણામે કચરાના વ્યવસ્થાપન સાથે સ્વચ્છ ઇંધણનું ઉત્પાદન અને ઓર્ગેનિક ખાતરની ઉપલબ્ધતા વધારવાની શક્યતા છે.
સરકારનું માનવું છે કે આ પ્રકારની બાયો-ઇકોનોમીથી ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રોજગારી અને આવકની નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે અને દેશની ઊર્જા સુરક્ષાને પણ મજબૂતી મળી શકે છે.
ઊર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા તરફ વધુ એક પગલું
CNGમાં CBGનું તબક્કાવાર મિશ્રણ ભારતના સ્વચ્છ ઊર્જા પરિવર્તનનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો બની શકે છે. પેટ્રોલમાં ઇથેનોલના ઉપયોગ બાદ હવે ગેસ ક્ષેત્રમાં પણ બાયોમાસ આધારિત ઇંધણનો હિસ્સો વધારવાની દિશામાં સરકાર આગળ વધી રહી છે.
આ પહેલ સફળતાપૂર્વક અમલમાં આવે તો એક તરફ કચરામાંથી ઊર્જા ઉત્પન્ન થશે અને બીજી તરફ આયાતી ઊર્જા પર નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`
Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
