પંજાબની મતદાર યાદીમાં થયેલા એક ફેરફારને કારણે રાજકીય માહોલ ગરમાયો છે. રાજ્યસભા સાંસદ અને ભાજપના નેતા રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ પંજાબની SIR હેઠળ જાહેર થયેલી ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં ‘Permanently Shifted’ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. આ મુદ્દે ચઢ્ઢાએ રાજકીય બદલો લેવાનો આરોપ લગાવ્યો છે, જ્યારે આમ આદમી પાર્ટીએ આ આરોપોને ફગાવીને સમગ્ર પ્રક્રિયા ચૂંટણી પંચની હોવાનું જણાવ્યું છે.
આ વિવાદ વચ્ચે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું મતદાર યાદીમાંથી નામ હટવાથી રાઘવ ચઢ્ઢાનું રાજ્યસભાનું સભ્યપદ આપોઆપ ખતમ થઈ જશે?
SIRની ડ્રાફ્ટ યાદીમાં શું થયું?
ચૂંટણી પંચની SIR પ્રક્રિયા હેઠળ પંજાબની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી 13 ઓગસ્ટે જાહેર કરવામાં આવી હતી. તેમાં રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ ASDD એટલે કે Absent, Shifted, Deceased અને Duplicate કેટેગરીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. તેમની એન્ટ્રી સામે ‘Permanently Shifted’ કારણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
રિપોર્ટ્સ અનુસાર પંજાબની SIR પ્રક્રિયામાં કુલ આશરે 20.66 લાખ નામો ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. તેથી હાલની સ્થિતિને અંતિમ મતદાર યાદી તરીકે જોવી યોગ્ય નથી.
રાઘવ ચઢ્ઢાએ શું કહ્યું?
રાઘવ ચઢ્ઢાએ આ કાર્યવાહી સામે વાંધો ઉઠાવતા પંજાબની AAP સરકાર પર રાજકીય બદલો લેવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે તેઓ પંજાબમાંથી રાજ્યસભાના સાંસદ છે અને તેમનું મતદાર રજિસ્ટ્રેશન મોહાલીમાં હોવા છતાં તેમને ‘shifted’ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
ચઢ્ઢાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મતદાર યાદી હાલમાં ડ્રાફ્ટ તબક્કામાં છે અને તેઓ ચૂંટણી પંચ સમક્ષ પોતાની રજૂઆત કરીને નામ સુધારાવવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરશે.
AAPનો જવાબ શું છે?
આમ આદમી પાર્ટીએ ચઢ્ઢાના આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. પાર્ટીનું કહેવું છે કે SIRની પ્રક્રિયા ચૂંટણી પંચ હેઠળ થાય છે અને મતદાર યાદીમાં કોનું નામ ઉમેરવું કે દૂર કરવું તે અંગે રાજ્ય સરકારનો સીધો નિર્ણય નથી.
AAPએ ચઢ્ઢાના મતદાર રજિસ્ટ્રેશન અને દિલ્હી સાથેના તેમના સંબંધિત દાવાઓને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. બીજી તરફ, ચઢ્ઢા આ સમગ્ર ઘટનાને રાજકીય નિશાન બનાવવાની કાર્યવાહી ગણાવી રહ્યા છે.
તો શું રાઘવ ચઢ્ઢાનું રાજ્યસભા સભ્યપદ જશે?
અહીં સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે હાલમાં માત્ર ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી નામ હટાવાયું હોવાથી રાજ્યસભાનું સભ્યપદ આપોઆપ સમાપ્ત થઈ જાય એવું કહી શકાય નહીં.
લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1951ની કલમ 3 મુજબ રાજ્યસભા માટે ચૂંટાવા માટે વ્યક્તિ ભારતની કોઈપણ સંસદીય મતદાર યાદીમાં મતદાર હોવી જરૂરી છે. 2003ના કાયદાકીય ફેરફાર બાદ ઉમેદવાર જે રાજ્યમાંથી રાજ્યસભા ચૂંટણી લડી રહ્યો હોય, તે જ રાજ્યનો મતદાર હોવાની જૂની શરત દૂર કરવામાં આવી હતી.
અર્થાત્, મુદ્દો માત્ર પંજાબની મતદાર યાદી પૂરતો મર્યાદિત નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ ભારતના અન્ય કોઈ સંસદીય મતવિસ્તારમાં કાયદેસર રીતે મતદાર તરીકે નોંધાયેલ હોય, તો તે બાબત પણ મહત્વ ધરાવે છે.
હાલની સ્થિતિ શું કહે છે?
હાલના અહેવાલો પ્રમાણે પંજાબની યાદી હજુ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી છે. રાઘવ ચઢ્ઢાને પોતાનું નામ ફરીથી સામેલ કરાવવા માટે વાંધો નોંધાવવાની તક આપવામાં આવી છે. અહેવાલો અનુસાર અંતિમ મતદાર યાદી 12 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ પ્રકાશિત થવાની છે.
તેથી હાલના તબક્કે એવું કહેવું યોગ્ય નથી કે રાઘવ ચઢ્ઢાનું રાજ્યસભા સભ્યપદ ખતમ થઈ ગયું છે અથવા માત્ર આ કારણસર તરત જ ખતમ થઈ જશે.
કાનૂની રીતે મુદ્દો ક્યાં જઈ શકે?
જો અંતિમ મતદાર યાદીમાં પણ તેમની સ્થિતિ એવી જ રહે અને તેઓ ભારતમાં કોઈપણ સંસદીય મતવિસ્તારના માન્ય મતદાર તરીકે નોંધાયેલા ન રહે, તો તેમની સંસદીય લાયકાત અંગે કાનૂની પ્રશ્ન ઊભો થઈ શકે છે. પરંતુ તે માટે અંતિમ મતદાર સ્થિતિ અને લાગુ પડતી બંધારણીય તથા ચૂંટણી કાયદાકીય જોગવાઈઓનું મૂલ્યાંકન જરૂરી રહેશે.
ભારતના બંધારણની કલમ 84માં સંસદ સભ્યપદ માટેની મૂળભૂત લાયકાતો નક્કી કરવામાં આવી છે, જ્યારે રાજ્યસભા માટેની ચોક્કસ મતદાર લાયકાત લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમની કલમ 3માં આપવામાં આવી છે.
News Hotspot સાથે જોડાવવા અહી ક્લિક કરો`
Facebook સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Instagram સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Twitter સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Whatsapp ચેનલમાં જોડાવા અહી ક્લિક કરો
Website સાથે જોડાવા અહી ક્લિક કરો
