સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત આપતા, સરકારે શુક્રવારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં મોટો ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી. પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંને પર પ્રતિ લિટર ₹10નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. પેટ્રોલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટાડીને ₹3 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે, જ્યારે ડીઝલ પર તે સંપૂર્ણપણે શૂન્ય કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ વચ્ચે આવ્યો છે, જે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે વધુ વકરી ગયો છે. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નાકાબંધી કરવાથી પરિસ્થિતિ વધુ વણસી છે.

વિશ્વના કુલ ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ પુરવઠાનો આશરે 20% ભાગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે, જે દરરોજ 20 થી 25 મિલિયન બેરલ જેટલો થાય છે. યુદ્ધ પહેલા, ભારત તેની કુલ તેલ જરૂરિયાતોના આશરે 12 થી 15 ટકા આ માર્ગ દ્વારા પૂર્ણ કરતું હતું. તેથી, તે ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ પુરવઠો માર્ગ છે. એક અંદાજ મુજબ, 40 થી 50 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ આયાત – અથવા 2.2 થી 2.8 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ – ઐતિહાસિક રીતે આ માર્ગ દ્વારા આવતી હતી.

હરદીપ પુરીએ આ નિર્ણયને સામાન્ય નાગરિક માટે એક મોટું પગલું ગણાવ્યું 
કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા મહિનામાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આશરે $70 પ્રતિ બેરલથી વધીને $122 પ્રતિ બેરલ થયા છે. આની સીધી અસર પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર પડી છે. વિશ્વભરમાં ઇંધણના ભાવમાં વધારો થયો છે, જે દક્ષિણપૂર્વ એશિયાઈ દેશોમાં 0% થી 50%, ઉત્તર અમેરિકામાં 10%, યુરોપમાં 20% અને આફ્રિકામાં 50% સુધીનો છે.

પુરીએ જણાવ્યું હતું કે મોદી સરકાર પાસે બે વિકલ્પો હતા: પ્રથમ, અન્ય દેશોની જેમ ભારતીય નાગરિકો પર ભાવ વધારો. બીજું, ભારતીય નાગરિકોને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં વધઘટથી બચાવો, જે તેની પોતાની નાણાકીય પરિસ્થિતિને અસર કરે છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સરકારની ચાર વર્ષની નીતિને ધ્યાનમાં રાખીને, બાદમાં વિકલ્પ પસંદ કર્યો અને ભારતીય નાગરિકોને બચાવવા માટે નાણાકીય ફટકો પોતે લીધો. તેલ કંપનીઓના મોટા નુકસાન (પેટ્રોલ પર આશરે ₹24/લિટર અને ડીઝલ પર ₹30/લિટર) ઘટાડવા માટે સરકારે તેના કર આવકનું નોંધપાત્ર બલિદાન આપ્યું. વધુમાં, આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં વધારાને કારણે, નિકાસ કર લાદવામાં આવ્યો, જે વિદેશી દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ નિકાસ કરતી કોઈપણ રિફાઇનરી પર કર લાદવામાં આવ્યો. પુરીએ આ નિર્ણય માટે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણની પ્રશંસા કરી, તેને એક મજબૂત, બોલ્ડ અને દૂરંદેશી પગલું ગણાવ્યું.

એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કે વધારો કરવાથી શું ફરક પડે છે?

પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ફેરફાર તમારા ખિસ્સા અને દેશના અર્થતંત્ર બંને પર સીધી અસર કરે છે. એક્સાઇઝ ડ્યુટી, જેને એક્સાઇઝ ડ્યુટી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ઇંધણ પર લાદવામાં આવતો કર છે.